Một ngày, mình bảo cậu bé con tự đi xe buýt tới cơ quan để chiều đó hai mẹ con vào trung tâm thành phố. Ước khoảng thời gian cậu tới bến xe buýt, mình ra chờ. Nhưng chờ mãi, một, hai, ba… rồi mười lăm chuyến xe buýt chạy qua vẫn không thấy con xuống. Mỗi một chuyến xe đi qua, một lần mẹ ngóng và lo lắng trong lòng càng nhiều lên.
Cậu bé ấy đã đi xe buýt cùng mình đến cơ quan vài lần nhưng đây là lần đầu tiên tự đi. Chờ mãi gần 2 giờ đồng hồ, lòng mình đầy hoang mang và không biết phải làm sao. Mình gần như kiệt sức giữa trưa hè oi bức. Rồi mình chạy về cơ quan lần nữa. Điện thoại báo có tin nhắn, mình mở ra đọc, cậu bé ấy đã ở trên phòng làm việc của mình.
Lao về gặp con, vừa vui vừa bực mình. Hỏi lý do vì sao đến trễ thì cậu ấy bảo là ngủ quên trên xe buýt. Xe đi quá bến nên phải sang đường bắt xe vòng lại. Xuống xe không nhớ ra lối vào cơ quan mẹ nên hỏi thăm và được chỉ đi theo con đường khác con đường mẹ thường đi. Mình hỏi, tại sao quá giờ lâu vậy mà không mượn điện thoại người đi đường gọi cho mẹ. Cậu bé không nghĩ chỉ muộn khoảng nửa giờ nên không báo cho mẹ.
Con mình năm nay học xong lớp 10, chưa được dùng điện thoại nên mới xảy ra tình huống như vậy. Khi kể với mọi người, ai cũng bảo nên cho cậu dùng điện thoại cho tiện liên lạc và tránh tình huống xấu xảy ra. Mình thì nghĩ khác, mỗi tình huống không mong đợi xảy ra, con học được thêm bài học, có thêm kinh nghiệm sống và xây dựng cách giải quyết vấn đề.
Tất nhiên mình không quá tiêu cực với việc con dùng điện thoại. Con vẫn có thể dùng điện thoại của mình để liên lạc với bạn bè, xem youtube hoặc thậm chí chơi game. Con cũng có máy tính riêng nhưng chỉ sử dụng để học là chính. Khi học xong thì mang máy tính lên phòng mẹ. Ở tuổi dậy thì, con cần ưu tiên cho tập thể thao, ngủ sớm nên mình tránh con có thiết bị điện tử trong phòng. Mình cũng không chắc chắn quản lý được các thông tin con có thể có được từ mạng internet nên chỉ có thể mỗi ngày dạy con một chút và hạn chế việc sử dụng các thiết bị điện tử.
Dạy con giải quyết vấn đề là cần thiết
Mỗi người trong chúng ta, từ trẻ em đến người trưởng thành, đều phải đối mặt với các vấn đề hàng ngày. Nhưng trong khi người lớn đã tích lũy nhiều kỹ năng và kinh nghiệm, trẻ em còn đang trong quá trình học hỏi và phát triển khả năng này. Chúng ta là bậc cha mẹ thường có xu hướng bảo vệ và che chở con khỏi mọi khó khăn, nhưng điều đó có thể làm trẻ thiếu tự tin và phụ thuộc vào người khác.
Khi trẻ được khuyến khích tự giải quyết vấn đề, chúng học cách quản lý cảm xúc, suy nghĩ sáng tạo, và kiên trì đến khi tìm ra giải pháp. Đây là những kỹ năng sống thiết yếu, giúp trẻ tự lập và thành công trong nhiều lĩnh vực khác nhau như học tập, lãnh đạo và các mối quan hệ xã hội.
Các cách giúp con giải quyết vấn đề
Khuyến khích trẻ thử trước khi nhờ giúp đỡ
Khi trẻ đối diện với khó khăn, điều quan trọng là bạn không nên ngay lập tức nhảy vào giúp đỡ mà nên khuyến khích con suy nghĩ về các giải pháp có thể. Một cách hiệu quả để làm điều này là đặt những câu hỏi mở, dẫn dắt trẻ suy nghĩ sâu hơn về vấn đề và tự mình tìm ra cách xử lý.
Ví dụ, khi trẻ không biết làm bài tập toán, thay vì giải bài tập cho con, bạn có thể hỏi: “Con đã hiểu đề bài chưa?” hoặc “Có cách nào khác để con thử giải bài này không?” Điều này sẽ giúp trẻ tự tư duy và thử nhiều cách tiếp cận khác nhau trước khi tìm kiếm sự giúp đỡ.
Mình muốn con học nấu ăn nên khuyến khích con xem các video dạy nấu ăn, mua dụng cụ và nguyên liệu cho con. Khi con nấu ăn cần mẹ giúp công đoạn nào thì mẹ chỉ giúp công đoạn ấy. Xong phần việc của mẹ, mẹ làm việc khác và con tự xoay xở với việc của mình.
Dạy con cách đặt câu hỏi
Dạy trẻ cách tự đặt câu hỏi khi gặp phải vấn đề là một kỹ năng quan trọng. Việc này giúp trẻ biết phân tích tình huống, tìm ra nguyên nhân và đưa ra các giải pháp thay thế. Bạn có thể hướng dẫn trẻ qua các ví dụ cụ thể và thực tế hàng ngày.
Khi trẻ gặp khó khăn trong việc làm một món đồ thủ công, bạn có thể gợi ý con tự hỏi: “Điều gì khiến mình gặp khó khăn?”, “Mình có thể dùng vật liệu khác không?”, “Mình có thể nhờ ai hướng dẫn thêm về cách làm này không?”
Tạo cơ hội cho trẻ đối diện với thử thách
Bạn cần lùi lại và cho trẻ cơ hội tự xử lý các tình huống khó khăn. Việc này giúp trẻ phát triển khả năng tự tin và nhận ra rằng mình có thể giải quyết vấn đề mà không cần phải phụ thuộc vào người lớn.
Ví dụ, nếu con bạn muốn tham gia một hoạt động ngoại khóa nhưng không biết làm thế nào để đăng ký, thay vì làm thay con, bạn có thể hướng dẫn con cách tìm thông tin về hoạt động, hỏi thầy cô hoặc bạn bè để tự đăng ký.
Hỗ trợ, không làm hộ
Bạn có thể hỗ trợ con qua việc đưa ra lời khuyên và hướng dẫn, nhưng điều quan trọng là để trẻ tự thực hiện. Việc tự trải nghiệm và học hỏi từ những sai lầm sẽ giúp trẻ rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề một cách hiệu quả hơn.
Ví dụ là khi trẻ gặp khó khăn trong việc sắp xếp lịch học và hoạt động ngoại khóa, thay vì sắp xếp lịch giúp con, bạn có thể chỉ dẫn cách lập bảng thời gian biểu và để con tự điều chỉnh theo nhu cầu của mình. Bạn cũng có thể đề nghị trẻ thử nghiệm với thời gian biểu trong một tuần và điều chỉnh nếu cần.
Dạy trẻ quản lý thời gian
Quản lý thời gian là một trong những kỹ năng quan trọng để giải quyết vấn đề. Việc hướng dẫn trẻ lập kế hoạch, ưu tiên công việc, và điều chỉnh khi cần thiết sẽ giúp trẻ tránh cảm giác bị quá tải và biết cách đối mặt với các tình huống một cách hiệu quả hơn. Hãy dạy con cách lập kế hoạch hàng tuần. Bạn có thể cùng con viết ra danh sách các công việc cần hoàn thành trong tuần và sắp xếp theo thứ tự ưu tiên. Điều này sẽ giúp con nhận ra những gì cần làm trước, và học cách điều chỉnh nếu có sự thay đổi.
Khuyến khích sự kiên trì, sáng tạo
Dạy trẻ rằng thất bại không phải là kết thúc mà là cơ hội để thử lại bằng cách khác. Khuyến khích trẻ tìm cách tiếp cận sáng tạo và không bỏ cuộc khi gặp khó khăn sẽ giúp trẻ phát triển tư duy tích cực và bền bỉ.
Nếu con bạn gặp khó khăn trong việc học một môn thể thao mới, hãy khuyến khích con thử lại với các phương pháp khác nhau. Bạn có thể khuyên con luyện tập thêm, xem các video hướng dẫn, hoặc nhờ huấn luyện viên giúp đỡ. Điều này sẽ giúp trẻ nhận ra rằng việc thử đi thử lại nhiều lần là bình thường và là một phần của quá trình học hỏi.
Xây dựng các kỹ năng mềm khác
Ngoài kỹ năng giải quyết vấn đề, trẻ còn cần phát triển các kỹ năng mềm như giao tiếp, lắng nghe, và làm việc nhóm. Những kỹ năng này giúp trẻ tương tác tốt hơn với người khác và tìm ra giải pháp thông qua sự hợp tác và chia sẻ ý tưởng.
Bạn có thể tổ chức các buổi chơi trò chơi nhóm trong gia đình để rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ. Các trò chơi như xếp hình, đóng vai, hoặc giải đố theo nhóm sẽ giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp và học cách làm việc hiệu quả cùng người khác. Mình hay khuyến khích con tham gia chơi bóng đá, bóng rổ cùng bạn bè hoặc tham gia câu lạc bộ cờ vua cho con có cơ hội giao lưu và học các kỹ năng mềm khác.
Dạy trẻ cách tự giải quyết vấn đề là món quà quý giá mà bạn có thể trao cho con. Không chỉ giúp con độc lập và tự tin, những kỹ năng này còn là nền tảng giúp trẻ thành công trong mọi khía cạnh của cuộc sống. Khi trẻ biết cách quản lý cảm xúc và suy nghĩ sáng tạo, chúng sẽ trở thành những cá nhân mạnh mẽ, kiên trì và biết cách đối diện với mọi thách thức trong tương lai. Và bạn hãy luôn nhớ rằng, dù là mẹ đơn thân chúng ta vẫn có thể nuôi dạy con tốt nhé.
