Khi con còn nhỏ, cha mẹ thường nói lời yêu thương, cưng nựng con. Chúng ta hay thơm vào má con và nói “chó con yêu quý của mẹ”, “cục vàng của bố”, “lại đây bố yêu nào”. Nhưng con càng lớn lên thì lời yêu thương càng ít đi. Đặc biệt khi con đến tuổi dậy thì, nhiều cha mẹ không còn nói những lời yêu thương với con mà đôi khi còn thay vào bằng sự cáu gắt và lời nói khiến con buồn.
Tuổi dậy thì là giai đoạn con đang học cách tách ra khỏi cha mẹ để tìm kiếm bản sắc cá nhân. Con có thể không còn chạy đến ôm mẹ mỗi sáng, không chia sẻ chuyện học hành như trước hoặc thậm chí tỏ ra lạnh lùng. Nhưng ẩn sâu bên trong, con vẫn rất cần được yêu thương và công nhận, chỉ là con không nói ra và có thể ngại ngùng đón nhận.
Mình từng tiếp xúc với nhiều cha mẹ ở New Zealand và thấy rằng họ dùng rất nhiều lời yêu thương và động viên dành cho con, kể cả khi con đã lớn. Bà mẹ ôm cậu bé tuổi 13 vào lòng, vỗ vỗ vào lưng cậu và nói: “Con yêu, con tuyệt lắm. Bố mẹ yêu và tự hào về con”. Ông bố cũng ôm hoặc dùng nắm đấm đưa lên để chạm với nắm đấm của con kèm nụ cười rạng rỡ và nói: “Con chơi bóng rổ tuyệt lắm”. Mình nghĩ, những cha mẹ này thể hiện tình yêu thương và nói lời ngọt ngào rất tự nhiên với con vì họ duy trì điều đó từ khi con còn nhỏ.
Cũng như nhiều cha mẹ khác ở Việt Nam, lời yêu thương mình dành cho con tỷ lệ nghịch với tuổi của con. Cũng may khi con chuẩn bị dậy thì khá ngỗ nghịch, mình nhìn cách cha mẹ New Zealand thể hiện tình cảm với con và thay đổi dần. Mình nhận ra rằng, nói lời yêu thương với con, thể hiện với con rằng mẹ luôn yêu thương con là một trong những cách hiệu quả trong gắn kết tình cảm và nuôi dạy con.
Ngôn ngữ yêu thương không chỉ là những lời “bố mẹ yêu con” ngọt ngào, mà còn là cách cha mẹ nói chuyện mỗi ngày, cách phản hồi, cách thừa nhận, cách đặt câu hỏi và cả những lời xin lỗi, cảm ơn tưởng chừng nhỏ bé.
Vì sao cần giao tiếp bằng ngôn ngữ yêu thương
Khi cha mẹ sử dụng nhiều ngôn ngữ yêu thương với con, giúp con cảm nhận được tình yêu của cha mẹ, từ đó xây dựng mối quan hệ gắn kết gia đình. Cha mẹ tạo được mối quan hệ tốt với con thì có thể đồng hành cùng con để bước qua giai đoạn dậy thì nhẹ nhàng hơn. Ngôn ngữ yêu thương giúp tạo ra môi trường an toàn để con bộc lộ cảm xúc, quan điểm và sai lầm mà không sợ bị chỉ trích. Ngoài ra, nói lời yêu thương còn giúp củng cố sự tự tin và giá trị bản thân của con. Giúp con tăng khả năng chống chịu với áp lực học hành, bạn bè, mạng xã hội. Con học được cách yêu thương và tôn trọng người khác qua chính ngôn ngữ của cha mẹ mình.
Cách áp dụng giao tiếp bằng ngôn ngữ yêu thươn
Dùng lời nói tích cực, nhẹ nhàng, tôn trọng
Hãy tránh dùng những cụm từ mang tính gán nhãn như: “Con lúc nào cũng lười biếng”,
“sao con không biết nghĩ như bạn khác”, “mẹ thất vọng về con.” Thay vào đó, hãy nói: “Mẹ biết con đang cố gắng, chỉ cần cố thêm chút nữa là được.” “Việc này hơi khó với tuổi của con nhưng mẹ tin con sẽ làm được.” “Mẹ không đồng tình với hành động này, nhưng mẹ sẽ đồng hành cùng con sửa chữa.”
Yêu thương theo ngôn ngữ phù hợp với con
Mỗi đứa trẻ có một cách cảm nhận tình yêu khác nhau. Một số con thích được ôm, số khác thích được khen ngợi, có con lại thấy hạnh phúc khi được dành thời gian riêng với cha mẹ. Có bạn không thích cha mẹ thể hiện bằng lời nói mà bằng cử chỉ yêu thương. Cha mẹ hãy quan sát và hỏi con một cách nhẹ nhàng để biết con phù hợp với cách cảm nhận tình yêu nào.
Có lần một người bạn của mình than thở rằng, con không tình cảm với mẹ. Cô bé không thích gần gũi mẹ, chỉ trò chuyện với mẹ khi cần thiết. Mình khuyên cô bạn rằng, trước tiên hãy thể hiện tình yêu với con, nói những từ ngọt ngào với con. Bạn bảo rằng, “giờ mà em nói mẹ yêu con chắc con em nó tưởng em bị làm sao mất. Rất lâu rồi em không nói những từ yêu thương con”. Mình bảo rằng, lâu không nói lời yêu thương với con có thể cảm thấy ngượng nghịu, khó bắt đầu. Và mỗi ngày một ít, cô bạn mình sẽ thay đổi được.
Để bắt đầu, cha mẹ có thể hỏi con: “Con cảm thấy vui nhất khi bố mẹ làm gì cho con?” “con thích mẹ đập tay với con khi con làm được điều gì đó thành công không?”. Hoặc bạn có thể bắt đầu nói với con những câu ít chứa đựng lời yêu thương nhưng tích cực như: “Con ngoan quá, giúp mẹ rửa bát thế này thì mẹ lại có thêm thời gian chăm sóc cây đây”, “con đáng yêu quá, hôm nay mẹ rất vui vì con giúp bác hàng xóm mang đồ lên phòng”.
Nếu con không thích lời nói, bạn có thể dùng ngôn ngữ cơ thể như vỗ nhẹ tay vào vai con kèm theo nụ cười ấm áp để động viên, công nhận khi con làm được việc gì đó tốt. Dần dần, khi con đã quen với những câu nói tích cực thì cha mẹ hãy tăng “cấp độ” với những câu nói như: “Mẹ yêu con quá, đi làm mà mẹ cứ nhớ con đấy”, “cục cưng yêu quý của mẹ ơi, ra đây cho mẹ yêu cái nào”. Nếu con có chút ngại ngùng khi tiếp nhận những câu nói đó thì bạn có thể vừa nói vừa cười theo kiểu có chút trêu trọc để con thấy cha mẹ vui đùa nhưng vẫn cảm nhận được tình cảm.
Duy trì sự hiện diện nhẹ nhàng, không áp đặt
Không nhất thiết ngày nào bạn cũng phải nói vài câu yêu thương hoặc nồng nhiệt ôm ấp con. Bạn hãy duy trì việc giao tiếp với con bằng ngôn ngữ yêu thương mỗi ngày, đôi khi chỉ cần đơn giản là:
- Một cái ôm nhẹ khi con mệt mỏi.
- Một cái gõ cửa và nói: “Mẹ ở đây nếu con cần nhé!”
- Một tin nhắn ngắn: “Hôm nay con thế nào? Mẹ nhớ con.”
- “Mẹ chuẩn bị bữa sáng cho con rồi đấy nhé!”
- “Hôm nay con đi học vui nhé!
- Dùng ánh mắt, ngữ điệu và cử chỉ thay cho quá nhiều lời
Nếu con thuộc nhóm chưa hoặc không thích tiếp nhận lời nói yêu thương của cha mẹ thì bạn có thể dùng ánh mắt, cử chỉ của cơ thể để thể hiện. Giao tiếp bằng ánh mắt ấm áp, nụ cười nhẹ, cái siết tay khi đi bên nhau, cái xoa nhẹ vào lưng cũng giúp con cảm nhận được tình cảm của cha mẹ. Đôi khi con mệt mỏi hoặc buồn, bạn cũng chỉ cần chạm nhẹ tay vào vai con kèm nụ cười nhẹ cảm thông cũng có thể giúp con cảm thấy nhẹ nhàng rất nhiều.
Gọi tên con bằng cách trìu mến
Qua thời gian dài thay đổi, mình đã có thể nói với con nhiều từ yêu thương. Khi con dưới 15 tuổi, mình nói nhiều từ yêu con rất tự nhiên và con cũng tự nhiên tiếp nhận. Mình gọi con bằng đủ thứ tên như: Chó con yêu quý của mẹ, cục vàng thúi của mẹ, cục kim cương yêu quý nhất đời của mẹ, Bí thúi thúi yêu quý của mẹ, em bé của mẹ… Mình dùng những từ như vậy kể cả khi có mặt người thân của gia đình.
Nhưng khi con bước qua tuổi 15, những người xung quanh cho rằng mình dùng từ “hơi quá”, đôi khi trêu trọc nhẹ nhàng làm con ngại ngùng. Trước mặt mọi người, cậu bé hay tránh né mình thể hiện yêu thương. Mình phải điều chỉnh bằng cách, hạn chế nói yêu thương con trước mặt mọi người. Mỗi khi nói mình dùng giọng nhão nhoét, vừa nói vừa cười kiểu hơi trêu trọc cho con dễ tiếp nhận. Những khi như vậy, dù con không phản ứng rõ ràng nhưng mình hiểu con cảm nhận được tình yêu của mẹ và vẫn thích mẹ nói như vậy.
Không tiết kiệm lời khen, sự ghi nhận
Khi con làm được việc gì tốt, dù rất nhỏ cha mẹ cũng nên khen con. Công nhận nỗ lực, không chỉ kết quả. Khi con thấy cha mẹ nhìn nhận cả hành trình, con sẽ có động lực hơn để tiếp tục cố gắng.
- “Mẹ thấy con rất cố gắng trong việc tập trung vào bài học”
- “Con có chính kiến trong việc gom pin bảo vệ môi trường, mẹ rất nể điều đó.”
- “Mẹ thấy con đã học nghiêm túc, đó là điều quan trọng nhất. Điểm số chỉ là một phần thôi, mẹ tin con đang tiến bộ.”
- Biết nói cảm ơn và xin lỗi con
Cha mẹ cũng cần nói lời cảm ơn khi con giúp một việc nhỏ trong nhà, dù chưa hoàn hảo. Những lời cảm ơn nhỏ nhẹ, giúp con cảm thấy được ghi nhận và gần gũi cha mẹ hơn. Ngược lại, khi bạn lỡ nổi nóng hoặc hiểu nhầm con, hãy dũng cảm nói: “Mẹ xin lỗi vì đã la mắng con khi chưa hiểu rõ. Lúc đó mẹ căng thẳng và chưa kiềm chế tốt.”
Gợi ý thực hành mỗi ngày:
- Mỗi ngày, nói với con ít nhất 1 câu tích cực hoặc lời động viên, yêu thương con.
- Tập thói quen “cảm ơn” con khi con góp sức trong việc nhỏ.
- Khi có mâu thuẫn, trì hoãn phản ứng, hít thở, và chọn lời nói bình tĩnh hơn.
Ngoài việc giao tiếp bằng ngôn ngữ yêu thương, bạn có thể tìm hiểu thêm khóa học Bảy ngày học cách thể hiện yêu thương với con của mình.
Để kết thúc bài viết này, mình xin trích dẫn câu nói của ai đó mà mình không nhớ: “Lời nói của cha mẹ giống như hạt giống gieo vào tâm hồn con. Hạt giống tích cực sẽ lớn lên thành sự tự tin, còn hạt giống cay nghiệt sẽ thành vết thương âm thầm.”
