Năm tháng cũ quẩn quanh đường lên chùa Tây Phương
Năm tháng cũ quẩn quanh
Tôi biết đến chùa Tây Phương nhờ bài thơ Các vị la hán chùa Tây Phương của nhà thơ Huy Cận. Chùa cách nhà tôi khoảng 25 km nhưng 41 tuổi là lần đầu tiên tôi và con trai tới. Chùa nằm trên một quả đồi nhỏ, cây cối um tùm như tránh xa những bụi trần và ồn ào xung quanh. Thời gian như lùi lại khoảng 30 năm khi bước chân lên những bậc đá ong dẫn tới chùa. Tim tôi đập rộn ràng, những cảm xúc xưa cũ ùa về khiến bước chân bâng khuâng tìm về năm tháng cũ.
Đã rất lâu rồi tôi không còn nhìn thấy khung cảnh này. Một phần kỷ niệm của tuổi thơ tôi đang ở đây. Những bụi tre dày đặc chen chúc nhau. Tre vươn mình lên cao, đung đưa nhẹ nhàng chạm nhau kêu kẽo kẹt. Lớp tre bé mọc xen giữa bụi tre hay bên ngoài giúp bụi tre ngày một to ra. Thi thoảng vài cơn gió vờn qua, những chiếc lá khô bay xiêu xiêu rơi xuống gốc. Nhiều cây lớn khác xoè tán cùng bóng tre làm đường đi chẳng mấy tia nắng lọt qua. Những cây thấp nhỏ hơn mọc phía dưới như cây trúc, cây mây và cả cây duối dại. Chúng làm cho con đường trở nên rậm rạp.
Vài con ngõ nhỏ dẫn vào những ngôi nhà bên trong trồng vài gốc bưởi, gốc na hay mít. Khung cảnh yên bình khiến một chú gà trống lông đỏ ngồi ngủ gật ngon lành dưới gốc cây duối dại, mặc chúng tôi tha hồ chụp hình.
Do nằm trong khu vực của chùa Tây Phương nên những ngôi nhà nơi đây không được cải tạo và có khả năng phải di dời. Chính vì vậy nét xưa càng được giữ trọn vẹn hơn. Có khoảng 50 ngôi nhà nhưng tôi chỉ thấy vài căn nhà cấp bốn xây bằng đá ong lẩn khuất sau những bóng cây. Có lẽ những ngôi nhà khác nằm rải rác trên đồi và trốn sau những bóng cây lớn. Một vài gia đình làm chiếc quán nhỏ bên đường để bán đồ vàng hương, bán nước cho người lên chùa.
Trò chuyện với người lưu giữ nét xưa
Mẹ con tôi ghé vào một quán nước ngồi nói chuyện với bác chủ quán. Bàn ghế thấp và dài cùng mấy món đồ đặt bên trên cũng gợi tôi nhớ những quán nước năm xưa. Trong không gian ấy, ăn miếng bánh chè lam, uống ngụm nước vối càng đậm vị hơn. Bác chủ quán trông quán giúp vợ vào nhà ăn cơm. Bác vui vẻ cho chúng tôi biết rằng nhà bác ở đây đã bốn đời. Để xây ngôi nhà hiện tại cách đây hơn hai chục năm, mỗi tối đi làm về hai bác phải tự gánh những viên đá ong từ dưới chân đồi. Mỗi bên quang gánh chỉ có một viên đá ong nên hai vợ chồng bác phải gánh liền ba tháng mới đủ xây ngôi nhà ba gian.
Tôi ngỏ ý muốn vào thăm nhà bác. Ngõ nhỏ bằng đất và những bụi tre dọc một bên đường đưa tôi vào chiếc sân gạch nhỏ phủ vài mảng rêu xanh. Vài chú gà đi lại quanh sân, bình yên tìm kiếm thức ăn. Căn nhà nhỏ xinh với bếp nằm bên cạnh. Phía trước căn nhà là hàng bưởi và vài cây na nhìn ra khoảng không xa xôi.
Đi qua quán bán hàng tre đan, chúng tôi ngồi xuống hỏi han và mua ủng hộ một chiếc quạt nan bé xinh. Bà cụ có lẽ gần 80 tuổi, vừa đan vừa trò chuyện. Bà đã về đây làm dâu được hơn 50 năm và gia đình đã sống ở đây được bốn đời. Những ngày đầu của bà về làm dâu ở trên đồi cao rất khó khăn. Nhà chỉ có một chiếc chum nhỏ đựng nước nên hàng ngày bà phải xuống ao tắm, giặt giũ rồi gánh thêm vài gánh nước lên nhà để nấu nướng và sinh hoạt. Mỗi khi bón phân cho ruộng đồng, ông bà và các con phải gánh xuống dưới trước khi dùng xe chở ra đồng. Tuy vất vả nhưng ở lâu thành nên căn nhà đã trở thành một phần của cuộc đời bà. Những người trẻ tuổi phần lớn đã mua nhà phía dưới để thuận tiện đi lại và sinh hoạt. Ông bà vẫn thích ở đây vì mát mẻ, yên bình và vì thân quen.
Nơi bình yên và thanh lọc tâm hồn
Tôi cứ lẩn quẩn trên con đường hơn hai trăm bậc lên chùa để đắm mình vào không gian và ký ức xưa. Gió nhẹ mơn man qua mặt, không khí mát mẻ, bản nhạc của những bụi tre và hương thơm của đất ẩm níu từng bước chân. Tôi như được kết nối với thiên nhiên và với những tháng năm cũ. Tuổi thơ của tôi ngày ngày lạc vào những con đường như thế này. Tôi cùng chúng bạn chơi dưới bụi tre, tìm những quả mây, quả duối dại để ăn. Năm tháng đổi thay, những con đường rộng ra và những bóng cây dần biến mất. Thay vào đó là con đường bê tông và nhiều nhà cao tầng. Nhiều năm rồi tôi không còn thấy bóng cây duối hay mây dại. Ký ức tưởng như ngủ quên cho đến hôm nay, xinh xẻo và trong lành.
Đường lên chùa như để thanh lọc tâm hồn. Khi bước vào khuôn viên của chùa, không khí yên bình lan tỏa khắp nơi. Những cây đại cong cong vững trãi, lặng yên tỏa bóng che vài khoảng sân gạch. Mùi hương thơm nhè nhẹ từ hoa đại quyện vào hương thắp trong chùa khiến lòng người bình an.
Chùa Tây Phương được xây dựng theo chữ “tam” của tiếng Trung Quốc với hai tầng tám mái và lợp ngói mũi hài. Đây là kiến trúc “trùng thiêm diệp ốc” (nhà liền nhau, mái chồng lên nhau). Ngôi chùa vững trãi chứa đựng bao sự bể dâu từ thế kỷ 16. Đây là chứng nhân lịch sử cũng là nơi liên kết lòng người. Trở về nơi đây, tâm hồn dịu lại và những năm tháng cũ trong trẻo trở về
