Giải quyết xong công việc, mình ra phòng khách định nói chuyện với con trai thì bất ngờ thấy cảnh máu me, đâm chém trên phim. Mình sốc quá nhưng kiềm chế không nói gì mà ngồi xuống đếm trong đầu từ 1 tới 10. Mình hít một hơi dài và nói:
– Con xem phim gì mà bạo lực thế?
– Phim Trò chơi con mực mới ra phần 3 mà mẹ. Phim nổi tiếng nhất netflix đấy.
– Nhưng phim dạng này chắc chắn phải trên 18 tuổi mới được xem.
– Con 17 tuổi rồi mà mẹ. Con còn xem phần 1 từ hồi ở New Zealand.
Mình á khẩu và lại đếm thầm trong đầu từ 1 đến 20 để lấy bình tĩnh. Trên màn hình, cảnh chém giết nhau của phe đỏ và phe xanh ngày càng rùng rợn, máu me loang nổ khắp các cảnh phim. Mình chưa bao giờ xem những bộ phim bạo lực ác liệt như vậy.
Là bố mẹ, hẳn bạn có lần rơi vào tình huống như mình. Khi đó, bạn xử lý như thế nào?
Mình đã cố gắng kiềm chế và ngồi xem với cậu ấy. Nhiều cảnh phim rùng rợn mình phải quay mặt đi mà cậu bé vẫn thản nhiên xem. Mình vừa xem vừa hỏi cậu ấy về nội dung của các phần trước, của các nhân vật trong phim. Thỉnh thoảng mình lại than thở:
– Phim gì mà kinh khủng quá! Làm người sao lại có thể giết hại nhau như vậy chứ.
– Bộ phim này xây dựng không đúng sự thật. Làm sao mà giết người xong lại có thể cười được, không mấy áy náy hay hoảng sợ gì cả.
…
Mình đã kiên nhẫn ngồi hàng giờ xem với cậu bé ấy và thi thoảng phân tích các nội dung không hợp lý của cảnh phim.
Dưới đây là những gợi ý của mình nếu bạn cũng rơi vào tình huống này:
Đừng vội la mắng, hãy tạo không gian để trò chuyện
Trong thời đại mạng internet thuận tiện thì không khó để con tiếp xúc với những nội dung không phù hợp, trong đó có phim bạo lực. Mình hiểu tác hại của internet đối với trẻ nên luôn cố gắng hạn chế con tiếp xúc. Khi còn ở New Zealand, tivi nhà mình chỉ bắt được những kênh cơ bản của chính phủ. Máy tính và điện thoại của mẹ, con có thể dùng khi mình rảnh và có kiểm soát. Vậy mà trong vài lần hiếm hoi con đến nhà bạn chơi đã cùng bạn xem phim Trò chơi con mực. Khi đó cậu ấy mới 14 tuổi.
Về Việt Nam thì cậu ấy tiếp xúc với internet nhiều hơn và phải thú nhận rằng mình khó kiểm soát cậu ấy hơn. Do đó, mình cũng nhận định được rằng, nếu mình cấm, con có thể xem lén bằng nhiều cách khác.
Việc biết con xem phim bạo lực, bố mẹ rất khó giữ bình tĩnh. Nhưng mình tự nhủ rằng, đây là cơ hội để phân tích cho con việc đúng sai khi xem những bộ phim như vậy. Mình hỏi con những câu hỏi như:
– Theo con, tại sao phim này bị khuyến cáo 18+?
– Con thấy phim đó có gì hấp dẫn? Nhân vật nào khiến con ấn tượng
– Con nghĩ ngoài đời thực có những sự việc như vậy không?
– Có điều gì trong phim khiến con thấy không thoải mái?
– Nếu con là đạo diễn, con sẽ thay đổi chi tiết nào?
Cách hỏi của mình không phải tra hỏi mà giống như thảo luận cùng con khiến cậu ấy thoải mái chia sẻ. Sau khi nghe nhiều câu trả lời của con, mình cũng nói quan điểm của mình.
– Mẹ xem phim cùng con và vừa đọc xong review những phần trước của bộ phim này. Đúng là phim này nổi tiếng và có nhiều tình tiết gây lạ, hấp dẫn. Nhưng phim có quá nhiều cảnh bạo lực, máu me không phù hợp với lứa tuổi các con. Ngay cả mẹ khi xem phim này cũng thấy quá khủng khiếp. Mẹ chưa bao giờ xem những phim bạo lực như thế này cho đến tận bây giờ.
Mình phân tích cho con hiểu, bộ phim không có ngoài đời thực. Các nhân vật trước khi đến với trò chơi mạo hiểm này cũng đã sống không tốt. Họ tự đẩy mình vào con đường cụt không có đường lui. Người thì cờ bạc, nợ nần, thậm chí mang cả thẻ bảo hiểm của mẹ đi rút tiền để chơi. Người thì cá độ, kinh doanh mạo hiểm dẫn đến nợ nần chồng chất. Người thì trộm cắp, bảo kê. Tất cả đều thiếu tiền không thể trả nên tham gia trò chơi để hy vọng vào số tiền thưởng. Vậy nên lỗi trước tiên là ở những người này tự đẩy mình đến đường cùng. Và kết cục là 456 người chơi thì chỉ một người duy nhất sống sót.
Vậy nên chỉ có sống tử tế, làm việc chăm chỉ mới có thể có tương lai tốt đẹp.
Mình cũng phân tích cho cậu ấy hiểu phim 18+ chứa cảnh không phù hợp với não bộ đang phát triển của tuổi dậy thì. Khi xem nhiều cảnh bạo lực có thể khiến người xem quen dần với bạo lực mà không nhận ra. Khoa học chỉ ra rằng:
· Não tuổi dậy thì nhạy cảm với cảm xúc mạnh, dễ bị kích thích bởi hình ảnh gây sốc.
· Vùng kiểm soát hành vi chưa phát triển đầy đủ khiến con dễ mô phỏng hành vi bạo lực, bắt chước hành vi nguy hiểm
· Khi xem quá nhiều cảnh máu me, con có thể bị giảm hoặc tê liệt cảm xúc sau. Từ đó con sẽ giảm nhạy cảm, thờ ơ với nỗi đau người khác.
· Có những trẻ bị mất ngủ, căng thẳng, hoặc chơi game bạo lực nhiều hơn sau khi xem phim.
Do đó nhà sản xuất phim dán nhãn phim 18+ nghĩa là những người dưới 18 tuổi không được xem.
Cùng con thiết lập nguyên tắc xem phim
Sau khi nói cho con hiểu về tác hại của việc xem những bộ phim không đúng lứa tuổi. Mình xác định đồng hành bằng cách cùng con tạo “thỏa thuận xem phim” như sau:
· Không xem phim có nhãn 18+ khi chưa đủ tuổi. Nếu bạn bè rủ con xem những phim này hoặc con tò mò muốn xem, hãy nói với mẹ. Mẹ sẽ xem xét bộ phim, nếu hợp lý sẽ xem cùng con. Sau khi xem phim xong sẽ cùng nhau bình luận, phân tích góc nhìn đạo đức.
· Không xem phim một mình.
· Kể lại nội dung phim cho mẹ nếu có cảnh nhạy cảm.
· Cuối tuần hai mẹ con cùng xem những bộ phim phù hợp với con.
Ngoài ra cha mẹ có thể kích hoạt chế độ “kiểm soát của phụ huynh” để hạn chế con xem phim không phù hợp như:
· Trên Netflix: Vào Cài đặt → Parental Controls → Đặt mật khẩu cho phim 16+/18+.
· Trên YouTube: Bật Chế độ hạn chế (Restricted Mode).
· Có thể cài đặt công cụ quản lý sử dụng internet để cho phép con được vào một số website nhất định.
Luôn giữ sự tin tưởng của con
Quan điểm của mình khi dạy con đó là luôn đồng hành, kết nối với con. Để đồng hành và kết nối được cùng con mình cần có được sự tin tưởng của con. Khi con tin tưởng mình, sẽ chia sẻ nhiều thứ, ngay cả khi con tò mò về điều chưa phù hợp. Mình cho con biết rằng, con không cần hoàn hảo nhưng con biết suy nghĩ và học cách chọn lọc điều tốt cho mình.
Phim bạo lực, phản cảm sẽ còn xuất hiện nhiều trong thời đại số. Việc cấm đoán không phải là giải pháp bền vững. Chìa khóa nằm ở sự tin tưởng, đối thoại, định hướng và đồng hành. Khi cha mẹ giữ được sự tin tưởng và hiểu biết, con sẽ biết tự bảo vệ mình không chỉ khỏi phim ảnh không lành mạnh, mà còn cả những lựa chọn sai trong cuộc sống.
